منوی دسته بندی

مهدویت در قرآن

اگر به آیات قرآن کریم دقت کنیم، متوجه می شویم که خداوند در قرآن نگاهی عام به مهدویت را عرضه می کند اما در سخنان و احادیث معصومین توجه خاصی در تبیین و تفسیر این آیات نشان می دهند. ما در این مقاله قصد داریم با استناد از روایات، به موضوع مهدویت در قرآن کریم بپردازیم و چند نمونه آیه که دراین باره آمده است را مطرح کنیم.

زمین، ارث بندگان صالح خدا

نکته ای که باید توجه کرد این است آیات زیادی درمورد این بحث وجود دارد و ما نمی توانستیم تمام آیات اینجا بیاوریم اما در انتهای این مقاله یک لینک قرار دادیم که می توانید لیست تمام آیاتی که در موضوع مهدویت ( مهدویت در قرآن‌ ) نازل شده اند قرار دادیم

آیه اول:

وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ/ و در حقيقت در زبور پس از تورات نوشتيم كه زمين را بندگان شايسته ما به ارث خواهند برد

در این آیه، یکی از روشن ترین پاداش های دنیوی مؤمنان که حکومت روی زمین است را از کتاب زبور حضرت داوود علیه السلام نقل کرده است. برای فهم و درک بیشتر آیه گوشه ای از تفسیر را در اینجا می آوریم.

أرض: به مجموع کره زمین گفته می شود و سراسر جهان را شامل می شود.

ارث: به معنی چیزی است که بدون معامله و داد و ستد به کسی انتقال می یابد و گاهی قرآن کریم ارث به تسلط و پیروزی یک قوم صالح بر قوم ناصالح و در اختیار گرفتن امکانات آن ها گفته شده است.

صالحون: معنای گسترده و وسیعی دارد که علاوه بر ایمان و توحید، همه شایستگی ها را به ذهن می آورد:

شایستگی از نظر عمل و تقوا، شایستگی از نظر علم و آگاهی، شایستگی از نظر قدرت و قوت، شایستگی از نظر تدبیر و نظم و درک اجتماعی.

حضرت امام محمد باقر علیه السلام در همین آیه می فرماید: هُم أصحابُ المَهدِيِّ عليه السلام في آخِرِ الزَّمانِ (آنان، ياران مهدى عليه السلامدر آخر الزمان هستند.)

آیه دوم:

وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ ما می‌خواهیم بر مستضعفان زمین منّت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان روی زمین قرار دهیم!

این آیه در میان گفتگو حضرت موسی و فرعون قرار دارد. خداوند در آیه قبل از برتر جویی فرعون و اختلاف افکنی هایش و ظلم و ستم فرعون آورده است و در برابر طرح برتری جویی فرعون، خداوند از اراده خویش خبر می دهد و از این رو می خواهد منت بگذارد و آنان را رهبران و وارثان قرار دهد.

نمونه ای از تحقق مشیت الهی، حکومت بنی اسرائیل و زوال حکومت فرعون است و نمونه کاملترش حکومت پیامبر اسلام صلى الله عليه وآله وسلم و یارانش بعد ظهور اسلام بود و نمونه گسترده تر آن ظهور حکومت حق و عدالت در تمام کره زمین به وسیله حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است و اینیکی از نشانه های مهدویت در قرآن کریم است

حضرت امام علی علیه السلام فرمود: لَتَعْطِفَنَّ الدُّنْيَا عَلَيْنَا بَعْدَ شِمَاسِهَا عَطْفَ الضَّرُوسِ عَلَى وَلَدِهَا وَ تَلَا عَقِيبَ ذَلِكَ وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِى الْأَرْضِ (درود خدا بر او ، فرمود: دنيا پس از سركشي، به ما روى مى كند ، چونان شتر ماده بدخو كه به بچه خود مهربان گردد.) و سپس این آیه (آیه 5 سوره قصص) را خواند.

و در حدیث دیگر از حضرت امیرالمومنین علیه السلام آمده است: هُم آلُ محمّدٍ، يَبعَثُ اللّه ُ مَهدِيَّهُم بَعد جَهدِهِم، فَيُعِزُّهُم و يُذِلُّ عَدُوَّهُم (فرمود : آنان مستضعفان خاندان محمّدند . خداوند ، پس از سختى و مشقّتِ آنان ، مهديشان را مى فرستد و آنان را عزيز مى گرداند و دشمنشان را ذليل مى سازد)

در حدیثی از امام سجاد علیه السلام می خوانیم: وَ الَّذِی بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ بَشِیْراً وَ نَذِیْراً، اِنَّ الاَبْرارَ مِنّا أَهْلَ الْبَیْتِ وَ شِیْعَتَهُمْ بِمَنْزِلَةِ مُوسى وَ شِیْعَتِهِ، وَ اِنَّ عَدُوَّنا وَ اَشْیاعَهُمْ بِمَنْزِلَةِ فِرْعَوْنَ وَ اَشْیاعِهِ.

(سوگند به کسى که محمّد صلى الله علیه وآله را به حق بشارت دهنده و بیم دهنده قرار داد، که نیکان از ما اهل بیت و پیروان آنها، به منزله موسى و پیروان او هستند، و دشمنان ما و پیروان آنها به منزله فرعون و پیروان او مى باشند، سرانجام ما پیروز مى شویم و آنها نابود مى شوند و حکومتِ حق و عدالت از آن ما خواهد بود.)

وعده غلبه دین اسلام بر همه ادیان

هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَىٰ وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ او کسی است که رسولش را با هدایت و آیین حق فرستاد، تا آن را بر همه آیین‌ها غالب گرداند، هر چند مشرکان کراهت داشته باشند!

او کسی است که رسولش را با هدایت و آیین حق فرستاد، تا آن را بر همه آیین‌ها غالب گرداند، هر چند مشرکان کراهت داشته باشند!

این آیه در قرآن سه بار تکرار شده. در سوره توبه آیه 33 و در سوره صف آیه 9 و در سوره فتح آیه 28. اما در پایان آیه 28 سوره فتح به جای تعبیر “وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ” تعبیر “كَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا” آمده است ولی در کل هر سه آیه خبر از جهانی شدن اسلام می دهد زیرا مفهوم آیه پیروزی همه جانبه اسلام بر همه ادیان است.

امام صادق علیه السلام در تفسیر این آیه فرمودند: به خدا سوگند، هنوز محتوای این آیه تحقق نیافته و تنها زمانی تحقق می یابد که قائم خروج کند. هنگامی که او قیام کند کسی را که خدا منکر شود در جهان باقی نخواهد ماند.

امام محمد باقر علیه السام فرمودند: وعده ای که در این آیه داده شده است به هنگام ظهور مهدی آل محمد صلى الله عليه وآله وسلم صورت می پذیرد. آن روز هیچکس در روی زمین نخواهد ماند مگر اینکه اقرار به حقانیت محمد صلى الله عليه وآله وسلم کند.

خلافت مؤمنین بر زمین

 وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا ۚ يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا ۚ وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند وعده می‌دهد که قطعاً آنان را حکمران روی زمین خواهد کرد، همان گونه که به پیشینیان آنها خلافت روی زمین را بخشید؛ و دین و آیینی را که برای آنان پسندیده، پابرجا و ریشه‌دار خواهد ساخت؛ و ترسشان را به امنیّت و آرامش مبدّل می‌کند، آنچنان که تنها مرا می پرستند و چیزی را شریک من نخواهند ساخت. و کسانی که پس از آن کافر شوند، آنها فاسقانند.

(خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند وعده می‌دهد که قطعاً آنان را حکمران روی زمین خواهد کرد، همان گونه که به پیشینیان آنها خلافت روی زمین را بخشید؛ و دین و آیینی را که برای آنان پسندیده، پابرجا و ریشه‌دار خواهد ساخت؛ و ترسشان را به امنیّت و آرامش مبدّل می‌کند، آنچنان که تنها مرا می پرستند و چیزی را شریک من نخواهند ساخت. و کسانی که پس از آن کافر شوند، آنها فاسقانند.)

قبل از هر چیزی بیایید شأن نزول این آیه را بخوانیم تا بهتر مفهوم آیه و تفسیر آن را درک کنیم:

هنگامی که پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و مسلمانان به مدینه هجرت کردند و انصار با آغوش باز آنها را پذیرا گشتند، تمامی عرب بر ضدّ آنها قیام کردند و آن چنان بود که آنها ناچار بودند اسلحه را از خود دور نکنند، شب را با سلاح بخوابند و صبح با سلاح بر خیزند.

ادامه این حالت بر مسلمانان سخت آمده، بعضی گفتند آیا زمانی فرا خواهد رسید که اطمینان و آرامش بر ما حکم فرما گردد، و جز از خدا از هیچ کس نترسیم؟ آیه نازل شد و به آنها این بشارت را داد که آری چنین زمانی فرا خواهد رسید.

در آیات گذشته سخن از اطاعت و تسلیم در برابر فرمان خدا و پیامبر بود و در این آیه نتیجه اطاعت کردن از دستورات را حکومت جهانی بیان می کند.

در این آیه آمده است:

خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند وعده می‌دهد که قطعاً آنان را حکمران روی زمین خواهد کرد، همان گونه که به پیشینیان آنها خلافت روی زمین را بخشید.

منظور از پیشینیان، بنی اسرائیل است که با ظهور موسی و درهم شکستن قدرت فرعون مالک حکومت روی زمین شدند.

از مجموع آیه چنین بر می آید که خداوند به گروهی از مسلمانان که دارای دو صفت ایمان و عمل صالح هستند سه چیز را نوید داده است:

  1. جانشینی و حکومت روی زمین
  2. نشر آیین حق به طور اساسی و ریشه دار در همه جا
  3. از میان رفتن اسباب ناراحتی و وحشت و ناامنی

تا در نتیجه بتوانند با نهایت آزادی خدا را بپرستند و فرمان او را اطاعت کنند و توحید خالص را در همه جا بگسترانند.

آمدن حق و رفتن باطل

وَ قُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ ۚ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا و بگو: «حق آمد، و باطل نابود شد؛ یقیناً باطل نابود شدنی است!»

در این آیه آمدن حق و نابود شدن باطل و همچنین نابود شدنی بودن باطل خبر داده است.

امام محمد باقر علیه السلام در مورد این آیه فرمودند: مضموم این سخن الهی این است که چون امام قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف قیام کند دولت باطل برچیده می شود.

در روایت دیگری از ایشان آمده: حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف به هنگام تولد بر بازویش این آیه نقش بسته بود.

مسلماً یکی از روشن ترین مصادیق این آیه ظهور و قیام حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف است که منجر به پیروزی نهایی حق بر باطل در سراسر جهان خواهد بود.

نکته ای دیگر که در خود آیه آمده است کلمه “زهق” است که از ماده “زهوق” به معنای نابودی و اضمحلال است. “زهوق” صیغه مبالغه است و به معنی چیزی است که به طور کامل محو و نابود می شود.

 

در ضمن ما یک مقاله در مورد آموزه های مهدویت در قرآن هم نوشته ایم اگر حتما پیشنهاد میشه مطالعه کنید! برای مطالعه اینجا کلیک کنید.

برای مشاهده لیست تمام آیاتی که در موضوع مهدویت (مهدویت در قرآن) دسته بندی شده اند اینجا کلیک کنید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.